Twardziel w drewnie-serce pnia
Co to jest twardziel? Twardziel to wewnętrzna, ciemniejsza część pnia drzewa,
która otoczona jest jaśniejszym bielem. Tworzy się w miarę starzenia się drzewa.
Gdy komórki znajdujące się w centralnej części pnia przestają przewodzić wodę i
sole mineralne – ich zadanie przejmuje biel. W tych martwych komórkach odkładają
się substancje twardzielowe: garbniki, żywice, barwniki, które nadają drewnu
ciemniejszy kolor, zwiększają odporność na gnicie oraz szkodniki i zmniejszają nasiąkliwość.
Znaczenie twardzieli
Trwałość – twardziel jest bardziej odporna na gnicie, dlatego chętnie używa się jej do elementów narażonych na wilgoć (np. podłogi, schody, meble ogrodowe).
Estetyka – kontrast między twardzielą a bielem bywa dekoracyjny, ale czasem przeszkadza (np. w meblach z jednolitym wybarwieniem).
Obróbka – twardziel jest zwykle twardsza i trudniejsza w obróbce, ale też mniej podatna na pękanie i paczenie.
Fałszywa twardziel – co to takiego?
Fałszywa twardziel to zjawisko patologiczne, powstające w wyniku uszkodzenia lub choroby drzewa (np. przez grzyby, mróz, zranienia). W jej wyniku drewno w centralnej części pnia ciemnieje i zmienia barwę – ale bez odkładania substancji twardzielowych.
Cechy fałszywej twardzieli:
- barwa – najczęściej czerwona lub brunatna, często nieregularna
- brak wyraźnej granicy z bielem – przejście jest stopniowe
- obniżona jakość – drewno jest słabsze, bardziej podatne na pękanie
- występowanie – głównie u buka, brzozy, klonu, olchy.
Znaczenie praktyczne: fałszywa twardziel pogarsza wartość techniczną drewna – takie drewno jest mniej wytrzymałe i trudniejsze w obróbce. W stolarstwie często się je odrzuca lub wykorzystuje na elementy niewidoczne.
Jeszcze ten biel...
Biel to zewnętrzna, młodsza część drewna znajdująca się pomiędzy korą a twardzielą. W żyjącym drzewie biel pełni bardzo ważną funkcję – jej zadaniem jest przede wszystkim przewodzenie wody i soli mineralnych od korzeni do korony.
Biel jest zazwyczaj jaśniejszy od twardzieli, dlatego na przekroju pnia często można łatwo zobaczyć granicę pomiędzy obiema częściami. Nie zawsze jednak jest ona wyraźna – zależy to od gatunku drzewa. W bielu znajduje się więcej substancji odżywczych, dlatego jest on zazwyczaj mniej odporny na działanie grzybów i owadów niż twardziel. Nie oznacza to jednak, że biel jest drewnem gorszym. Jego przydatność zależy od gatunku drewna, przeznaczenia wyrobu oraz sposobu zabezpieczenia.
Dla stolarza rozróżnienie bielu i twardzieli jest ważne, ponieważ wpływa ono na wygląd gotowego wyrobu, jego trwałość oraz sposób wykorzystania materiału.
Co to są rośliny drzewiaste?
Rośliny drzewiaste to grupa roślin, które wytwarzają zdrewniałą łodygę – czyli taką, która jest zbudowana głównie z drewna i pokryta korkiem . To właśnie ta cecha odróżnia je od roślin zielnych, które mają miękkie, soczyste łodygi.
Do roślin drzewiastych zaliczamy trzy główne formy:
- drzewa
- krzewy
- krzewinki
- pnącza.